Zmień kontrast strony Przejdź do treści
Rozmiar czcionki: A A+ A++

Archiwum Państwowe w Rzeszowie - strona główna

Jesteś w: » Aktualności
  • Archiwum Państwowe w Rzeszowie - strona główna
  • Archiwum Państwowe w Rzeszowie - mapa strony
  • Archiwum Państwowe w Rzeszowie - dane kontaktowe

Aktualności

W drodze ku Niepodległej

W drodze ku Niepodległej

2018-08-21

Wystawa internetowa dokumentów i afiszy z Oddziału w Sanoku, które pokazują działania lokalnych elit na rzecz niepodległości.

Przypadająca w tym roku 100 rocznica odzyskania niepodległości przez Polskę skłania do refleksji nad postawami społeczeństwa polskiego w okresie I wojny światowej. W związku z tym, przedstawiamy wybrane dokumenty i afisze znajdujące się w Oddziale w Sanoku, które pokazują, szczególnie w roku 1918, działania lokalnych elit na rzecz niepodległości.

Wśród zachowanych dokumentów są zarówno te, które wyrażają sprzeciw społeczeństwa polskiego wobec układu w Brześciu, jak i poparcie w sprawie powołania Rady Regencyjnej, czy powoływania władz polskich.
W protokole posiedzenia Rady Gminnej w Posadzie Olchowskiej w sprawie układu w Brześciu czytamy m.in., że Rada „uchwala, aby przeciw temu nowemu a tak ohydnemu gwałtowi wnieść stanowczy protest do Rządu Centralnego w Wiedniu za pośrednictwem Koła Polskiego”. W Jaśle na posiedzeniu w dniu 16 lutego 1918 r., Rada Powiatowa przyjęła „jednogłośnie i jednomyślnie” przyłączenie się do uchwały zgromadzeń we Lwowie
i w Krakowie „protestujących przeciw oderwaniu się Chełmszczyzny i Podlasia od ziem polskich”. W Krośnie dnia 17 lutego 1918 r. zwołano nadzwyczajne posiedzenie Rady, w którym układ brzeski nazwano „zbrodnią tajnej dyplomacji popełnioną na żywym organizmie Polski” i wezwano Koło Polskie do „wniesienia uroczystego i jaknajenergiczniejszego protestu w austryackiej Izbie Posłów przeciw bezprzykładnemu gwałtowi nowego podziału Polski”. W Gorlicach dnia 18 lutego 1918 r. wystosowano odezwę do mieszkańców miasta zwołującą ludność na nabożeństwo w kościele parafialnym, pochód a następnie „uchwalenie odpowiednich rezolucyi (...) i złożenie przysięgi”.

Wśród dokumentów znajduje się również protokół z nadzwyczajnego posiedzenia Rady Powiatowej
w Jaśle z dnia 11 listopada 1916 r., w którym zwrócono uwagę na „cesarskie proklamacje z 4 listopada ogłaszające niepodległość Królestwa Polskiego na ziemiach wydartych Rosyi” (...) „Mówca kończy przemówienie trzykrotnie okrzykiem „Niech żyje wolna, niepodległa Polska. Niech żyją legiony”(...) „ Nowej Polski żołnierze! Szczęść Wam Boże!”..

W zachowanych materiałach zespołu Akta miasta Gorlice znajdują się protokoły ze zgromadzeń gminnych z miejscowości: Glinik Mariampolski, Klęczany, Binarowa, Głęboka, Szymbark, Kryg, Dominikowice, Męcina Mała, Staszkówka, Sokół, Ropica Polska, Łużna, Kołkówka, Lipinki, Libusza, Strzeszynie, Rzepiennik Suchy, Bieśnik, Szalowa, Rzepiennik Biskupi, Sitnica, Sękowa, Olszyny, Wójtowa, Kobylanka, Bugaj, Moszczenica, Turza, Racławice, Bystra, Stróżówka, Biesna, Mszanka, Wola Łużańska, Zagórzany w sprawach powoływania lokalnych władz polskich.

Na szczególną uwagę zasługują choćby:

  • wypowiedź burmistrza miasta Sanoka - Pawła Biedki na posiedzeniu Rady Miejskiej w Sanoku
    z dnia 10 października 1918 r. w sprawie niepodległości,

  • postanowienia „pracowników Polaków wszystkich zakładów w Gliniku Mariampolskim z dnia 28 października 2018 r.,

  • pismo Gabinetu Cywilnego Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego z 29 października 1918 r. do reprezentantów gmin i miast powiatu gorlickiego z podziękowaniami za „wyrazy czci i hołdu”,

  • afisz Komitetu Wykonawczego Tymczasowej Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 2 listopada 1918 r.,

  • odezwa do młodzieży polskiej z dn. 6 listopada 1918 r. wzywająca do pełnienia służby straży bezpieczeństwa publicznego,

  • tekst „Roty-Przysięgi!”,

  • pismo Przeworskiej Organizacji Narodowej, w którym: „że ludność powiatu domaga się, aby Polska Komisya Likwidacyjna odniosła się do Komitetu Narodowego w Paryżu i jego oddziału
    w Ameryce z prośbą, by ich członkowie wrócili do Ojczyzny i wzięli udział w utworzeniu prawdziwie narodowego rządu polskiego
    ”,

  • pismo mieszkańców miasta Gorlic z dnia 24 listopada 1918 r., którzy „protestują energicznie przeciw systematycznym bezczelnym napaściom na naród polski ze strony wydawanego w języku polskim syonistycznego czasopisma pt. „Nowy Dziennikwychodzącego w Przywozie koło Morawskiej Ostrawy”.

  • pismo z dnia 4 listopada 1918 r. z Biecza informujące o tym, że w wyborach „głosowały kobiety”.

Zapraszamy do zapoznania się z publikowanymi materiałami archiwalnymi.

Nowy budynek
Archiwa rodzinne
Kamienia
Szukaj w Archiwach
Kultura Dostępna
Inicjatywa Obywatel
1050 Rocznica Chrztu Polski
Archiwum Państwowe w Rzeszowie: Czytelnia akt czynna: Oddział w Sanoku:

ul. Władysława Warneńczyka 57
35-612 Rzeszów
Tel: 17 230 48 08, 17 230 48 18
Fax: 17 230 48 28
 

Nr rachunku bankowego:
51 1010 1528 0025 2522 3100 0000

Mapa dojazdowa
Formularz kontaktowy

poniedziałek-czwartek: 8.00-15.00
piątek: 8.00-17.00

 

 

ul. Sadowa 32
38-500 Sanok
Telefon: 13 463 19 99

Czytelnia akt czynna:
poniedziałek - piątek 8:00 - 14:00

 

 

Copyright © 2018 Archiwum Państwowe w Rzeszowie

Realizacja strony WWW Zdzislowicz.pl

Odwiedzin: 666089